Europees beleid voor justitiële opleiding

Europese justitiële opleiding behelst de opleiding van rechtsbeoefenaars in materieel en formeel EU-recht en het vergroten van hun kennis en bewustzijn van de rechtssystemen van andere lidstaten. Hoewel prioriteit wordt gegeven aan de opleiding van rechters en openbare aanklagers die verantwoordelijk zijn voor de handhaving van EU-recht, is Europese justitiële opleiding ook essentieel voor andere rechtsbeoefenaars, zoals gerechtelijk personeel, advocaten, gerechtsdeurwaarders, notarissen en mediators. Elke rechtsbeoefenaar moet zijn rol in de uitvoering van Europese wetgeving op deskundige wijze kunnen vervullen. Wederzijds vertrouwen en begrip zijn ook onmisbare voorwaarden voor een zeker rechtskader waarbinnen de rechten van personen en ondernemingen op duidelijke en consistente wijze worden gehandhaafd.

Samenwerken voor een betere Europese justitiële opleiding

In het licht van de nieuwe verantwoordelijkheden die krachtens het Verdrag van Lissabon aan de Europese Unie zijn overgedragen en met het oog op de uitvoering van de prioriteiten op het gebied van de Europese justitiële opleiding in het kader van het programma van Stockholm, heeft de Commissie in september 2011 de mededeling "Opbouwen van vertrouwen in justitie in de hele EU, een nieuwe dimensie in de Europese justitiële opleiding" gepubliceerd. Doel van deze mededeling was de Europese justitiële opleiding een nieuwe dimensie te geven en nog meer rechtsbeoefenaars toegang te bieden tot kwalitatief hoogwaardige opleidingen in het recht van de Europese Unie.

Driekwart van de rechters en openbare aanklagers die reageerden, was van mening dat het aantal zaken met betrekking tot het EU-recht in de loop der jaren is gestegen. De op EU-niveau geboden opleiding moet daarom verbeterd en uitgebreid worden. Bijna de helft van de rechters en openbare aanklagers heeft ten minste eens per drie maanden te maken met zaken op het gebied van het EU-recht. Daarom acht 65 % van de rechters en openbare aanklagers kennis van het EU-recht en de tenuitvoerlegging daarvan relevant voor de uitoefening van hun beroep (resultaten van een enquête onder individuele rechters, openbare aanklagers en gerechtelijk personeel in de lidstaten van de EU over hun ervaringen met justitiële opleidingen: studie van het Europees Parlement "Justitiële opleiding in de lidstaten van de EU", 2011).

De Commissie heeft zich ten doel gesteld om 700 000 rechtsbeoefenaars, de helft van de rechtsbeoefenaars in de Europese Unie, in staat te stellen om tegen 2020 aan Europese justitiële opleidingsactiviteiten deel te nemen met behulp van de beschikbare bronnen op lokaal, nationaal en Europees niveau, overeenkomstig de doelstellingen van het programma van Stockholm.

De verwezenlijking van deze doelstelling valt onder de gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle belanghebbenden. Lidstaten, Raden voor de rechtspraak, nationale en Europese justitiële opleidingsinstanties en juridische beroepen op nationaal en Europees niveau moeten zich inzetten om het EU-recht en de tenuitvoerlegging daarvan op te nemen in nationale en lokale opleidingen en het aantal opleidingsactiviteiten in EU-recht en het aantal deelnemers aan deze activiteiten uit te breiden.

Maatregelen treffen

De Commissie verzoekt de lidstaten en de juridische beroepen te waarborgen dat rechtsbeoefenaars in de loop van hun carrière ten minste één week scholing in het acquis en de rechtsinstrumenten van de Unie krijgen.

De Commissie zegt een verhoging toe van de beschikbare financiële middelen voor de Europese justitiële opleiding met het oog op ondersteuning van projecten van hoge kwaliteit die meer Europese invloed hebben. De projecten zijn bestemd voor de opleiding van rechtsbeoefenaars in het EU-recht, met inbegrip van de ontwikkeling van e-learning. Op grond van het nieuwe meerjarige financiële kader 2014-2020 is de Europese justitiële opleiding een prioriteit geworden en wordt beoogd de opleiding van meer dan 20 000 rechtsbeoefenaars per jaar tegen 2020 te steunen.

Informatie over financiële steun van de EU voor Europese justitiële opleidingsprojecten is te vinden op de websites van het directoraat-generaal Justitie en Consumentenzaken, het directoraat-generaal Concurrentie, het directoraat-generaal Migratie en Binnenlandse Zaken en het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF).

Sinds 2013 biedt de Commissie steun aan AIAKOS, een uitwisselingsprogramma van twee weken voor nieuwe rechters en openbare aanklagers, beheerd door het Europees netwerk voor justitiële opleiding (ENJO). Daarnaast ontwikkelt zij aanvullende maatregelen door de ondersteunende rol van het Europees e-justitieportaal te bevorderen en praktische richtsnoeren op te stellen, bijvoorbeeld betreffende opleidingsmethoden en beoordelingsprocessen.

De Commissie moedigt ook publiek-private partnerschappen aan voor de ontwikkeling van innovatieve opleidingsmethoden. Die kunnen vooral van nut zijn voor de uitbreiding van de Europese justitiële opleiding wat betreft het aantal aangeboden activiteiten en het aantal deelnemers dat hier gebruik van kan maken.

De Commissie heeft opleidingsmodules ontwikkeld met betrekking tot de uitvoering van specifieke Europese rechtsinstrumenten. Deze worden kosteloos ter beschikking gesteld en kunnen door opleiders die gespecialiseerde opleidingen aanbieden worden aangepast aan nationale omstandigheden en verschillende doelgroepen. De modules zijn te vinden in het onderdeel "opleidingsmateriaal" van het portaal.

Evaluatie van de huidige situatie

De Commissie publiceert een jaarverslag in het Engels over de deelname van rechtsbeoefenaars aan de opleiding in het EU-recht in de Europese Unie:

In 2013-2014 heeft de Commissie het proefproject over de Europese justitiële opleiding uitgevoerd dat was voorgesteld door het Europees Parlement om beste praktijken in de opleiding van rechtsbeoefenaars in het EU-recht vast te stellen. De resultaten zijn gepubliceerd in:

  • Study on best practices in training of judges and prosecutors (studie over beste praktijken in de opleiding van rechters en openbare aanklagers), toegekend aan het Europees netwerk voor justitiële opleiding (ENJO):
    Het verslag is verkrijgbaar in het Engels PDF (1619 Kb) en. De samenvatting is verkrijgbaar in het Engels PDF (593 Kb) en en Frans PDF (589 Kb) fr.
    De informatiebladen over goede opleidingspraktijken zijn verkrijgbaar in het onderdeel "goede praktijken" van het portaal. Aan de hand van deze informatiebladen kunnen opleiders en aanbieders van opleidingen in alle juridische beroepen hun praktijken op het gebied van opleidingsbehoefteanalyse, opleidingsmethode of evaluatie verbeteren.
  • Study on the state of play of court staff training in EU law and promotion of cooperation between court staff training providers at EU level (studie naar de stand van zaken van de opleiding van gerechtelijk personeel in het EU-recht en bevordering van samenwerking tussen aanbieders van opleidingen voor gerechtelijk personeel op EU-niveau), toegekend aan een consortium bestaande uit het Europees Centrum voor rechters en advocaten, Justice Coopération Internationale (JCI, Frankrijk), de Scottish Court Services (Verenigd Koninkrijk), het Centro de Estudios Juridicos (Spanje), de Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury (Polen) en het Staatsministerium der Justiz und für Europa van Saksen (Duitsland):
    De studie is verkrijgbaar in het Engels PDF (1379 Kb) en. De samenvatting is verkrijgbaar in het Engels PDF (909 Kb) en en Frans PDF (893 Kb) fr. De aanbevelingen uit de studie ter verbetering van de opleiding van gerechtelijk personeel zijn ook verkrijgbaar in het Engels PDF (938 Kb) en en Frans PDF (950 Kb) fr.
    De belangrijkste taken en rollen van gerechtelijk personeel in de EU zijn samengevat in deze tabel PDF (383 Kb) en. De gedetailleerde beschrijving van de taken van gerechtelijk personeel in de verschillende lidstaten wordt binnenkort gepubliceerd op de pagina's betreffende de lidstaten van het portaal.
    De beschrijving van de opleidingsstelsels voor het gerechtelijk personeel in de lidstaten wordt gepubliceerd in het onderdeel "Opleiding van rechtsbeoefenaars op nationaal niveau" van het portaal.
  • Project to promote the cooperation between judicial stakeholders concerned by European judicial training (project ter bevordering van de samenwerking tussen juridische betrokkenen bij de Europese justitiële opleiding), toegekend aan het ENJO:

Het verslag is verkrijgbaar in het Engels. De samenvatting is verkrijgbaar in het Engels en Frans.

De informatiebladen over de rol die de juridische netwerken op EU-niveau bij de opleiding spelen zijn verkrijgbaar in het onderdeel "Europese opleidingsnetwerken en -structuren" van het portaal.

In juni 2014 heeft de Commissie een workshop over goede praktijken in de Europese justitiële opleiding georganiseerd om de resultaten van het proefproject te verspreiden en opleiders de mogelijkheid te bieden goede praktijken te delen en ideeën uit te wisselen. De website van de workshop is hier te vinden.

Context

In 2006 heeft de Europese Commissie aan het Europees Parlement en de Raad een mededeling over de justitiële opleiding in de Europese Unie gepresenteerd.

In 2008 is er een Resolutie aangenomen van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, over de opleiding van rechters, openbare aanklagers en gerechtelijk personeel in de Europese Unie.

In 2009 publiceerde het Europees Parlement een studie over het versterken van de justitiële opleiding in de Europese Unie PDF (553 Kb) fr, in het Frans.

De inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon in december 2009 verschafte een juridische basis voor activiteiten met betrekking tot de Europese justitiële opleiding. De artikelen 81 en 82 noemen onder meer 'de ondersteuning van de opleiding van magistraten en justitieel personeel' als maatregel die nodig is om de justitiële samenwerking op civiel, handelsrechtelijk en strafrechtelijk gebied te versterken.

De belangrijkste aanbevelingen uit het verslag Een nieuwe strategie voor de eengemaakte markt van Mario Monti omvatten de intensivering van de opleiding in EU-recht voor rechters en beoefenaars van juridische beroepen om burgers en bedrijven in staat te stellen hun rechten uit te oefenen en de doeltreffendheid van de eengemaakte markt te waarborgen.

In december 2009 heeft de Raad het programma van Stockholm aangenomen, gericht op de Europese justitiële opleiding voor alle rechtsbeoefenaars.

In het actieplan van het programma van Stockholm en het verslag over het EU-burgerschap van 2010 verklaarde de Commissie dat de Europese justitiële opleiding prioriteit krijgt. Het Europees Parlement heeft ook steeds benadrukt dat een behoorlijke justitiële opleiding een aanzienlijke bijdrage levert aan de verbetering van de werking van de interne markt en de burgers steunt bij de uitoefening van hun rechten.

Eind 2010 heeft de Commissie een raadpleging georganiseerd onder de belanghebbenden, met inbegrip van de lidstaten, leden van het Justice Forum en Europese opleidingsnetwerken en -structuren en hun leden. Een samenvatting van de resultaten van de raadpleging is hier PDF (192 Kb) en te vinden.

Op 13 september 2011 gaf de Europese Commissie haar goedkeuring aan de mededeling "Opbouwen van vertrouwen in justitie in de hele EU, een nieuwe dimensie in de Europese justitiële opleiding".

In zijn conclusies van 27 en 28 oktober 2011 met betrekking tot de Europese justitiële opleiding (verkrijgbaar in het Engels) pleitte de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken voor de jaarlijkse uitwisseling van informatie met de Commissie over beschikbare opleidingen in EU-recht en het aantal opgeleide rechtsbeoefenaars, en verzocht de Raad de Commissie te overwegen jaarlijks verslag uit te brengen over de Europese justitiële opleiding.

In 2012 diende het Europees Parlement een voorstel in voor een proefproject over de Europese justitiële opleiding, om bij te dragen aan:

  • de vaststelling van beste praktijken in de opleiding van rechters, openbare aanklagers en rechtsbeoefenaars op het gebied van nationale rechtsstelsels, tradities en het Unierecht,
  • de vaststelling van de effectiefste methoden voor de opleiding in het EU-recht en nationale rechtsstelsels voor rechters, openbare aanklagers en rechtsbeoefenaars op lokaal niveau en voor bevordering van de dialoog en coördinatie tussen rechters en openbare aanklagers van de EU,
  • aanmoediging van aanbieders van justitiële opleidingen in de EU om ideeën over beste praktijken uit te wisselen en ze in de EU te verspreiden, en
  • verbetering van de samenwerking tussen de ENJO en nationale instellingen voor justitiële opleiding. Hierbij zijn aanbieders van opleidingen betrokken zoals de Academie voor Europees Recht, en Europese beroepsorganisaties als het Europees netwerk van Raden voor de rechtspraak, het netwerk van voorzitters van de Hoge Rechtscolleges, de Vereniging van Raden van State en Hoogste Administratieve Rechtscolleges en het netwerk van de procureurs-generaal van de Hoge Rechtscolleges van de EU.

In april 2013 heeft de Commissie ter bevordering van de Europese justitiële opleiding een conferentie georganiseerd. De website van de conferentie is hier te vinden.

In november 2013 heeft vicevoorzitter Reding in het Engels een toespraak gehouden in de workshop van het Europees Parlement getiteld "Juridische opleiding: een essentieel instrument voor Europese justitiële excellentie".

Relevante studies

Versterking van de justitiële samenwerking in de Europese Unie PDF (1694 Kb) fr, 2009, in het Frans

Judicial training in the EU Member States, 2011, in het Engels

Menu for Justice, 2012, in het Engels

Workshop van het Europees Parlement over "the training of legal practitioners: teaching EU law and judgecraft": Session I – Learning and Accessing EU Law: Some Best Practices en Session II – Improving Mutual Trust (in English), 2013

Laatste update: 30/10/2015

Deze pagina wordt beheerd door de Europese Commissie. De informatie op deze pagina geeft niet noodzakelijk het officiële standpunt van de Europese Commissie weer. De Commissie aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor informatie of gegevens waarnaar in dit document wordt verwezen. Gelieve de juridische mededeling te raadplegen voor de auteursrechtelijke regeling voor Europese pagina's.
Deze website wordt aangepast in verband met de brexit. Mocht bepaalde informatie nog niet het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie weerspiegelen, dan is dit onbedoeld en zal dit worden gecorrigeerd.